مجله لوکس پلاست
چرا ظروف چوبی زبر میشود؟ راهنمای کامل نگهداری ظروف چوبی در خانه
آذر
ظروف چوبی سالهاست که جایگاه ویژهای در آشپزخانه ایرانی پیدا کردهاند؛ از اردوخوری چوبی گرفته تا پاسماوری چوبی و حتی ظروف شیشهای دربدار چوبی. زیبایی طبیعی، سبک بودن و حس گرم چوب باعث شده بسیاری از خانمهای خانهدار و شاغل این ظروف را برای سرو، تزئین و حتی پختوپز انتخاب کنند. اما یک مشکل رایج وجود دارد: زبر شدن سطح ظروف چوبی بعد از مدتی استفاده. در این مقاله از لوکس پلاست، به شما آموزش میدهیم چرا این اتفاق میافتد و مهمتر اینکه نگهداری ظروف چوبی را چگونه انجام دهید تا همیشه مثل روز اول زیبا و لطیف باقی بمانند.
چگونه عمر ظروف چوبی را چند برابر کنیم؟
با چند عادت ساده میتوانید نگهداری ظروف چوبی را حرفهای انجام دهید و عمر اردوخوری چوبی، پاسماوری چوبی، ظروف شیشهای دربدار چوبی و سایر لوازم آشپزخانه چوبی را بهطور چشمگیری افزایش دهید. این اینفوگرافی مراحل کلیدی نگهداری از ظروف چوبی را بهصورت خلاصه و کاربردی نشان میدهد.
استفاده برای غذاهای ملایم
سعی کنید کاربرد ظروف چوبی را روی سرو غذاهای ملایم و کمرطوبت متمرکز کنید؛ مثل خشکبار، نان، صبحانه، دسر یا پیشغذا. تماس طولانی با خورشهای پرچرب و غذاهای خیلی آبکی میتواند به تدریج بافت چوب را ضعیف و زبر کند.
تمیز کردن سریع پس از استفاده
بعد از هر بار مصرف، ظرف را با آب ولرم و اسفنج نرم بشویید و معطل نکنید. این کار از نفوذ لکه و بو داخل بافت چوب جلوگیری میکند و بخشی مهم از نگهداری ظروف چوبی در استفاده روزمره است.
اجتناب از تماس با مواد اسیدی
قرار گرفتن طولانیمدت ظروف چوبی در تماس با آبلیمو، سرکه، سسهای اسیدی یا گوجه باعث تغییر رنگ و تضعیف الیاف چوب میشود. تا حد امکان این مواد را در ظروف شیشهای دربدار چوبی یا ظروف دیگر سرو کنید.
روغنکاری منظم و اصولی
هر ۳–۴ هفته یکبار، سطح ظروف چوبی را با روغن نارگیل، کنجد یا روغن معدنی خوراکی چرب کنید. این کار چوب را تغذیه میکند، از خشک شدن و ترک جلوگیری میکند و برای نگهداری از ظروف چوبی ضروری است.
قرار دادن در فضای خشک و امن
ظروف را در فضای خشک، دور از رطوبت و بخار مداوم (مثل بالای سینک یا کنار گاز) نگه دارید. چیدمان منظم اردوخوری چوبی و پاسماوری چوبی در یک قفسه خشک، هم ظاهر آشپزخانه را شیک میکند و هم عمر این لوازم آشپزخانه را افزایش میدهد.
چرا ظروف چوبی زبر میشود؟ (دلایل اصلی)
زبر شدن ظروف چوبی کاملاً طبیعی است اما دلیل دارد. اگر علتها را بدانید، بهراحتی میتوانید مانع این اتفاق شوید و تجربه بهتری از کاربرد ظروف چوبی داشته باشید.
۱. استفاده از شویندههای قوی
- مواد شوینده صنعتی و قوی، منافذ چوب را باز میکنند و باعث میشوند سطح آن خشک و زبر شود.
- چوب برخلاف پلاستیک یا فلز، بافت طبیعی دارد و نیاز به نگهداری از ظروف چوبی با روشهای خاص دارد.
۲. قرار گرفتن طولانیمدت در آب
- خیساندن ظروف چوبی یا گذاشتن آنها داخل سینک، یکی از بزرگترین دلایل زبر شدن است.
- چوب آب را جذب میکند، متورم میشود و سپس هنگام خشک شدن، بافتش ناهموار میشود.
۳. خشک نکردن صحیح بعد از شستوشو
اگر ظرف شما بعد از شستوشو در گوشهای رها شود، رطوبت داخل بافت نفوذ میکند و بعد از خشک شدن باعث زبری سطح میشود.
۴. قرار گرفتن در حرارت و نور مستقیم
گذاشتن ظروف چوبی کنار گاز، بخاری، سماور یا در آفتاب مستقیم باعث خشک شدن بیش از حد چوب و از بین رفتن نرمی سطح آن میشود.
۵. عدم روغن کاری دورهای
چوب مانند پوست انسان به رطوبت و چربی نیاز دارد. اگر روغنکاری نشود، خشک میشود و زبری سطح کاملاً طبیعی است.
به نقل از سایت wikihow، برای روغنکاری صحیح ظروف چوبی توصیه میشود از همین روش استفاده کنید تا سطح چوب همیشه نرم، یکدست و ماندگار باقی بماند:
اگر پرز میدهدبرای صاف کردن سطوح از سیم ظرفشویی یا کاغذ سنباده استفاده کنید، احتمالاً به این دلیل است که رگههای چوب در اثر خیساندن بلند شدهاند. اگر فقط کمی پرز دارد، از یک کاغذ سنباده ریز استفاده کنید تا به آرامی ظروف را صاف کنید. برای قسمتهای ناهموارتر، باید با یک کاغذ سنباده درشتتر شروع کنید و با یک کاغذ سنباده ریزتر کار را تمام کنید.برای مواقع ضروری، تعدادی کاغذ سنباده ۱۰۰، ۲۰۰ و ۴۰۰ را دم دست داشته باشید. اگر تصمیم دارید از سنباده زبرتر به سنباده نرمتر تغییر دهید، بین هر بار سنباده زدن ظرف را خیس کنید. آن را با آب داغ بشویید، سپس با حوله خشک کنید و بگذارید حدود نیم ساعت در هوای آزاد بماند تا خشک شود. وقتی برای آخرین بار با بهترین کاغذ سنباده سنباده میزنید، برای بهترین نتیجه، کاغذ و قاشق را خیس کنید.
آیا زبر شدن ظروف چوبی خطرناک است؟
زبر شدن ظروف چوبی معمولاً خطر جدی ندارد اما میتواند:
– زیبایی ظرف را کاهش دهد
– سطح غذا را خطدار کند
– محل تجمع باکتری باشد
– عمر ظرف را کوتاه کند
بنابراین نگهداری ظروف چوبی اهمیت زیادی دارد تا همیشه ظاهر شیک و کیفیت مطلوب خود را حفظ کنند.
جدول مراحل ترمیم ظروف چوبی زبر شده
| مرحله | توضیح کامل | نکات مهم برای نتیجه بهتر |
|---|---|---|
| ۱. سنبادهکاری ملایم | با استفاده از سنباده نرم شماره ۲۲۰ یا ۳۲۰، سطح ظرف را با حرکات دایرهای و یکنواخت سنباده بزنید تا بافتهای خشک و ناهموار از بین برود. | فشار دست زیاد نباشد تا چوب آسیب نبیند. سنباده را فقط روی سطح زبر شده بکشید. |
| ۲. تمیز کردن سطح | پس از سنبادهکاری، گرد و غبار چوب را با یک دستمال نمدار کاملاً پاک کنید تا سطح آماده روغنکاری شود. | از آب زیاد استفاده نکنید؛ رطوبت زیاد باعث تورم چوب میشود. |
| ۳. روغنکاری کامل | مقدار کمی از روغن مناسب (روغن نارگیل، معدنی یا کنجد) روی سطح ظرف پخش کنید و اجازه دهید10–12ساعت جذب شود. سپس روغن اضافی را پاک کنید. | این مرحله مهمترین قسمت ترمیم است. اگر چوب خیلی خشک باشد، روغنکاری را یکبار دیگر تکرار کنید. |
| ۴. تثبیت و خشک شدن نهایی | ظرف را در فضای سایه و جریان هوای ملایم قرار دهید تا روغن بهطور کامل تثبیت شود و چوب دوباره نرم و یکدست گردد. | ظرف را کنار حرارت مستقیم یا زیر نور آفتاب قرار ندهید. |
روشهای جلوگیری از زبر شدن ظروف چوبی
یکی از مهمترین نکاتی که باید در نگهداری از ظروف چوبی بدانید این است که چوب مانند یک موجود زنده رفتار میکند؛ یعنی رطوبت، حرارت و حتی نوع شستوشو میتواند روی کیفیت آن اثر بگذارد. اگر اصول زیر را رعایت کنید، عمر ظروف چوبی شما چند برابر میشود و نرمی و زیبایی اولیه خود را حفظ میکند.
۱. شستوشوی اصولی؛ مهم ترین قدم برای جلوگیری از زبری
برای اینکه کاربرد ظروف چوبی همیشه لذتبخش بماند، روش شستوشو باید کاملاً متفاوت از ظروف فلزی یا شیشهای باشد.
❌نکته مهم این است که چوب نباید مدت طولانی در تماس با آب بماند، چون آب وارد منافذ چوب میشود و هنگام خشک شدن باعث زبری سطح خواهد شد.
✅بهترین روش شستوشوی ظروف چوبی:
– از آب ولرم استفاده کنید؛ آب داغ باعث باز شدن منافذ چوب میشود.
– از اسفنج نرم یا دستمال استفاده کنید و به هیچ وجه از اسکاج زبر کمک نگیرید.
– مقدار کمی مایع ظرفشویی کافی است؛ شوینده قوی باعث خشکی چوب میشود.
– ظرف را در آب رها نکنید؛ حتی ۵ دقیقه خیساندن میتواند سطح ظرف را زبر کند.
– ظروف چوبی را داخل ماشین ظرفشویی قرار ندهید؛ حرارت و فشار آب بهسرعت آن را خراب میکند.
این روش ساده اما کلیدی، بهترین راه برای نگهداری ظروف چوبی در بلندمدت است و مانع نفوذ رطوبت و تغییر ساختار چوب میشود.
۲. خشک کردن صحیح؛ راز اصلی نرمی و ماندگاری چوب
اگر بعد از شستوشو، چوب بهدرستی خشک نشود، رطوبت در بافت آن باقی میماند و هنگام تبخیر، باعث ایجاد زبری و حتی ترکهای ریز میشود. در واقع بیشتر مشکلات ظروف چوبی از همین مرحله شروع میشود.
✅بهترین روش برای خشککردن ظروف چوبی:
۱. بلافاصله پس از شستوشو با دستمال نخی تمیز سطح ظرف را خشک کنید.
۲. ظرف را در جریان هوای آزاد قرار دهید؛ نه در آفتاب مستقیم و نه کنار شعله گاز.
3. از قرار دادن ظرف روی رادیاتور یا کنار سماور خودداری کنید؛ حرارت خشککننده تهاجمی، چوب را شکننده میکند.
این روش ساده، یکی از مؤثرترین تکنیکها برای نگهداری ظروف چوبی نرم، سالم و بدون زبری است.
۳. روغنکاری دورهای؛ احیای کامل ظروف چوبی
چوب برای سالم ماندن به تغذیه نیاز دارد؛ همانطور که پوست انسان با رطوبت و چربی بهتر عمل میکند، چوب نیز با روغنکاری منظم، انعطاف و نرمی خود را حفظ میکند. اگر از اردوخوری چوبی، پاسماوری چوبی یا ظروف چوبی سرو غذا استفاده میکنید، روغنکاری یکی از ضروریترین مراحل نگهداری از ظروف چوبی است.
✅بهترین روغنها برای ظروف چوبی:
– روغن نارگیل (جذب عالی + ضدباکتری)
– روغن معدنی خوراکی (پایدارترین گزینه)
– روغن کنجد (ایدهآل برای ظروف سرو)
– روغن زیتون (فقط مقدار کم، چون سریع فاسد میشود)
✅روش کاملاً اصولی روغنکاری:
۱. ظرف باید کاملاً خشک باشد؛ حتی رطوبت کم مانع جذب میشود.
۲. با یک دستمال نرم، مقدار کمی روغن را به صورت یکنواخت روی سطح پخش کنید.
۳. ۱۰ تا ۱۲ ساعت در فضای سایه بگذارید تا روغن جذب عمق چوب شود.
4. در پایان، روغن اضافی را با دستمال پاک کنید.
5. اگر چوب خیلی خشک شده، این فرایند را هر ۲ هفته یکبار تکرار کنید.
این روش باعث میشود کاربرد ظروف چوبی مثل روز اول دلپذیر باشد و سطح ظرف همیشه نرم، براق و خوشلمس بماند.
اشتباهات رایج هنگام شستوشوی ظروف چوبی
اگرچه ظروف چوبی بهدلیل زیبایی، سبکبودن و حس طبیعیای که به آشپزخانه میبخشند طرفداران زیادی دارند، اما نگهداری از آنها نیازمند دقت و رعایت اصولی است که بسیاری از کاربران از آن بیاطلاعاند. در واقع، بخش زیادی از مشکلاتی مثل زبر شدن، ترک خوردن، تغییر رنگ و کوتاه شدن عمر ظروف چوبی ناشی از اشتباهاتی است که هنگام شستوشو و استفاده انجام میشود.
۱. شستن ظروف چوبی در ماشین ظرفشویی
- یکی از شایعترین اشتباهات، قرار دادن ظروف چوبی در ماشین ظرفشویی است.
- حرارت بالا، رطوبت مداوم و فشار زیاد آب باعث میشود چوب در مدت کوتاهی رطوبت جذب کرده، متورم شود و سپس با سرعت بالا خشک شود؛ نتیجه آن تاب برداشتن، ترک خوردن و زبری سطح است.
- بنابراین اگر میخواهید ظروف چوبیتان ماندگار بماند، این کار کاملاً ممنوع است.
۲. استفاده از اسکاج زبر یا سیم ظرفشویی
- چوب یک بافت طبیعی دارد و در برابر خراش بسیار حساس است.
- استفاده از سیم ظرفشویی یا اسکاج زبر باعث برداشته شدن لایه محافظ چوب میشود و با گذر زمان، سطح ظرف خشک و زبر میشود.
- بهترین گزینه همیشه اسفنج نرم به همراه مقدار کمی مایع ظرفشویی است.
۳. خیساندن ظروف چوبی داخل آب
- بسیاری از افراد برای راحتتر شسته شدن ظروف، آن را در سینک پر از آب رها میکنند.
- این عمل یکی از بزرگترین دشمنان ظروف چوبی است.
- چوب آب را جذب میکند، متورم میشود و هنگام خشک شدن بهصورت ناهموار جمع میشود. همین موضوع باعث زبری، تغییر شکل و حتی کپکزدگی میشود.
- ظروف چوبی باید در کمترین زمان ممکن شسته و خشک شوند.
۴. استفاده از وایتکس و شویندههای صنعتی
- وایتکس، جرمگیر و هرگونه مواد شیمیایی قوی برای چوب بسیار آسیبزننده هستند.
- این مواد بافت چوب را فرسوده و خشک کرده و باعث میشوند ظرف بهسرعت زبر و شکننده شود.
- برای تمیز کردن ظروف چوبی، تنها مایع ظرفشویی ملایم و آب ولرم کافی است.
۵. خشک کردن با حرارت مستقیم
- خیلی از خانمها برای سریعتر خشک شدن ظرف آن را کنار گاز، روی بخاری یا زیر نور مستقیم خورشید قرار میدهند.
- این روش باعث تبخیر سریع رطوبت داخلی چوب شده و ترکهای ریز و زبری سطح را بهدنبال دارد.
- خشککردن باید در سایه و محیطی با جریان هوا انجام شود.
۶. نداشتن برنامه منظم روغنکاری
- روغنکاری فقط یک کار تزئینی نیست؛ بلکه مهمترین مرحله در نگهداری ظروف چوبی است.
- عدم روغنکاری باعث فرسودگی و خشکی بافت چوب شده و آن را مستعد زبری و ترک میکند.
- حداقل ماهی یک مرتبه باید از روغن نارگیل، کنجد یا روغن معدنی خوراکی برای تغذیه چوب استفاده کنید.
جمعبندی
زبر شدن ظروف چوبی اتفاق معمولی است اما با رعایت چند نکته ساده، میتوان برطرفش کرد:
- شستوشوی صحیح، خشک کردن اصولی و روغنکاری منظم از مهمترین اصول نگهداری از ظروف چوبی هستند.
- با این روشها میتوانید از زیبایی و نرمی انواع ظروف چوبی و دیگر لوازم آشپزخانه موجود در خانه سالها لذت ببرید.